Chỉ trích Nghệ_thuật_vị_nghệ_thuật

Friedrich Nietzsche đã tuyên bố rằng không hề có "nghệ thuật vị nghệ thuật", ông lập luận rằng nghệ sĩ vẫn chỉ biểu đạt mình thông qua tác phẩm mà thôi:

Khi mục đích của việc thuyết giảng đạo đức và của việc rèn luyện con người đã bị loại trừ khỏi nghệ thuật rồi, nó vẫn không bằng cách nào mà dẫn đến chuyện nghệ thuật là vô mục đích, vô mục tiêu, vô nghĩa hẳn được — tóm lại, nghệ thuật vị nghệ thuật: một con sâu gặm chính cái đuôi của mình. "Thà không mục đích gì cả còn hơn là mục đích đạo đức!" — đó là cuộc nói chuyện của đam mê thôi. Ở mặt khác, một nhà tâm lý học hỏi rằng: tất cả nghệ thuật làm cái gì? nó không ca ngợi gì sao? không tôn vinh gì sao? không lựa chọn gì sao? không ưa gì sao? Bằng tất cả điều này nó làm mạnh lên hoặc làm yếu đi các giá trị nhất định. Đây chỉ là một cái "hơn nữa" thôi sao? một tai nạn thôi sao? một cái gì đó mà trong đó bản năng của nghệ sĩ không có phần sao? Hay đó không phải chính là 'giả sử trước' về năng lực của nghệ sĩ sao? Chẳng phải bản năng cơ bản của anh ta nhắm vào nghệ thuật, hay đúng hơn là vào ý nghĩa của nghệ thuật, vào cuộc sống đó sao? vào niềm mong muốn của nhân sinh đó sao? Nghệ thuật là tác nhân kích thích tuyệt vời cho cuộc sống: làm thế nào người ta có thể hiểu nó thành vô mục đích, thành vô mục tiêu, thành nghệ thuật vị nghệ thuật được?[4]

Những người Marxist

Các nhà Marxist lập luận rằng nghệ thuật nên được chính trị hóa nhằm mục đích truyền tải thông điệp xã hội chủ nghĩa.[5]

George Sand – một nhà văn xã hội chủ nghĩa[6][7] – đã viết vào năm 1872 rằng Nghệ thuật vị nghệ thuật là một cụm từ sáo rỗng, một câu vu vơ. Bà quả quyết rằng các nghệ sĩ có "bổn phận phải tìm ra biểu đạt thỏa đáng để truyền tải nó đến nhiều người nhất có thể", đảm bảo rằng các tác phẩm của họ được người ta dễ dàng tiếp cận mà thưởng thức.[8]

Cố tổng thống nước Senegal và cũng là người đứng đầu Đảng Xã hội Sénégal (en) Leopold Senghor và nhà văn Phi châu học (en) chống thực dân – Chinua Achebe – đã chỉ trích khẩu hiệu này là một quan điểm mang tính hạn chế và dĩ Âu vi trung về nghệ thuật và sáng tạo. Trong "Mỹ học của Phi Châu Đen", Senghor lập luận rằng "nghệ thuật mang tính chức năng" và rằng "ở châu Phi đen, 'nghệ thuật vị nghệ thuật' không tồn tại." Achebe tỏ ra gay gắt hơn trong bộ các bài tiểu luận và phê phán của mình mang tên Morning Yet on Creation Day, tại đó ông quả quyết rằng "nghệ thuật vị nghệ thuật chỉ là 'một cục cứt chó được khử mùi' nào đó khác thôi" (sic).[9]

Walter Benjamin, một trong những nhà phát triển của Thông diễn học Marxist[10], thảo luận về khẩu hiệu đấy trong bài tiểu luận có sức ảnh hưởng năm 1936 của ông "Tác phẩm Nghệ thuật trong Thời đại Phục tạo bằng Máy móc (en)". Đầu tiên, ông đề cập nó liên quan đến phản ứng trong địa hạt nghệ thuật truyền thống lên những cách tân trong sự phục tạo, cá biệt là nhiếp ảnh. Ông thậm chí còn gọi khẩu hiệu "Nghệ thuật vị nghệ thuật" là một phần của "thần học nghệ thuật" trong việc loại bỏ các khía cạnh xã hội sang một bên. Trong phần bạt ngôn của bài tiểu luận, Benjamin thảo luận về mối liên hệ giữa chủ nghĩa phát xít và nghệ thuật. Ví dụ chính của ông là về chủ nghĩa vị lai và suy nghĩ của người cố vấn Filippo Tommaso Marinetti (en) cho nó. Một trong những khẩu hiệu của những 'người vị lai chủ nghĩa' là "Fiat ars - pereat mundus" ("Hãy để nghệ thuật được sáng tạo, cho dù thế giới bị diệt vong"). Bằng một cách khích bác, Benjamin kết luận rằng chừng nào chủ nghĩa phát xít mong đợi chiến tranh "mang đến sự hài lòng về nghệ thuật cho cái giác quan tri giác đã bị công nghệ thay đổi", thì đấy là "sự hoàn thành" – sự hiện thực hóa – của "Nghệ thuật vị nghệ thuật."[11]

Diego Rivera (en), người mà sinh thời là thành viên của Đảng Cộng sản Mexico (en) và cũng là "người ủng hộ sự nghiệp cách mạng"[12], tuyên bố rằng lý thuyết "nghệ thuật vị nghệ thuật" sẽ ngày càng phân hóa người giàu với người nghèo. Rivera tiếp tục nói rằng bởi một trong những đặc điểm của cái gọi là "nghệ thuật thuần túy" là nó chỉ có thể được một vài người ưu tú thưởng thức được thôi, nên trào lưu nghệ thuật sẽ tước bỏ nghệ thuật ra khỏi giá trị công cụ xã hội của nó và cuối cùng khiến nghệ thuật trở thành một mặt hàng kiểu tiền tệ mà sẽ chỉ sẵn có cho giới nhà giàu mà thôi.[13]

Cố lãnh đạo cộng sản Trung Quốc Mao Trạch Đông đã nói: "Trên thực tế không hề tồn tại thứ gì là nghệ thuật vị nghệ thuật, nghệ thuật đứng trên giai cấp, nghệ thuật tách rời hoặc độc lập tương hỗ với chính trị cả. Văn học và nghệ thuật của giai cấp vô sản là một bộ phận của cả thảy sự nghiệp cách mạng giai cấp vô sản; như Lenin đã nói, là bánh răng và đinh ốc trong cả thảy cỗ máy cách mạng."[14]

Tài liệu tham khảo

WikiPedia: Nghệ_thuật_vị_nghệ_thuật http://www.britannica.com/eb/article-9125149/art-f... http://www.redwedgemagazine.com/online-issue/marxi... http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist... http://arthistoryresources.net/modernism/artsake.h... http://eapoe.org/works/essays/poetprnd.htm http://photo-soup.org/wp2013/wp-content/uploads/20... https://www.fbuch.com/diego-rivera/ https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/refine... https://web.archive.org/web/20070818170352/http://... https://www.marxists.org/reference/archive/mao/wor...